Przystosowanie domu do potrzeb osoby poruszającej się na wózku ma przede wszystkim ułatwić samodzielne przemieszczanie się i wykonywanie codziennych czynności. Nie zawsze wymaga generalnego remontu. Często największą różnicę robi usunięcie progów, odpowiednie ustawienie mebli, poprawa dostępu do łazienki i kuchni oraz zamontowanie kilku dobrze dobranych elementów pomocniczych. Artykuł napisany przy współpracy z relax-med.pl.

Usuń bariery na głównych ciągach komunikacyjnych

Pierwszym krokiem jest sprawdzenie trasy pomiędzy najważniejszymi pomieszczeniami: sypialnią, łazienką, kuchnią i pokojem dziennym. Wózek potrzebuje odpowiednio szerokiego przejazdu i miejsca do wykonania manewru, dlatego wąskie przejścia zastawione meblami mogą być większym problemem niż sam metraż mieszkania.

Warto usunąć luźne dywaniki, wysokie listwy i inne elementy, o które mogą zahaczać koła. Problemem bywają również progi między pokojami. Jeśli nie można ich całkowicie usunąć, można zastosować niewielkie najazdy progowe.

Drzwi powinny otwierać się swobodnie i nie blokować korytarza. W niektórych mieszkaniach pomocna może być zmiana kierunku otwierania drzwi albo zastosowanie drzwi przesuwnych.

Wejście do domu – schody, próg i podjazd

Jeżeli do wejścia prowadzą schody, konieczne może być wykonanie podjazdu dla wózka lub zastosowanie odpowiedniego urządzenia umożliwiającego pokonanie różnicy poziomów. Podjazd powinien być stabilny, mieć antypoślizgową nawierzchnię i umożliwiać bezpieczne manewrowanie.

W przypadku niewielkich różnic wysokości czasami wystarczy przenośna lub stała rampa. Przy większej liczbie schodów mogą być potrzebne bardziej zaawansowane rozwiązania, np. platforma pionowa lub schodowa. Dobór takiego urządzenia wymaga uwzględnienia miejsca, wysokości do pokonania oraz rodzaju używanego wózka.

Jak przystosować łazienkę dla osoby na wózku?

Łazienka jest jednym z najważniejszych pomieszczeń, ponieważ to właśnie tutaj najczęściej pojawiają się trudności z transferem i zachowaniem stabilności.

Jeżeli planowany jest większy remont, wygodnym rozwiązaniem jest prysznic bez wysokiego brodzika. Ułatwia on wjazd wózkiem prysznicowym lub zastosowanie krzesła kąpielowego. Przy wannie pomocne mogą być ławki wannowe, siedziska oraz uchwyty ułatwiające przesiadanie.

Przy toalecie warto pozostawić odpowiednią przestrzeń z boku, jeśli użytkownik przesiada się z wózka. Pomocne mogą być poręcze stałe lub uchylne. W niektórych przypadkach stosuje się także nasadki podwyższające sedes, które zmniejszają różnicę wysokości podczas siadania i wstawania.

Umywalka powinna być dostępna z pozycji siedzącej. Ważna jest możliwość podjechania wózkiem odpowiednio blisko bez kolizji kolan z szafką lub innymi elementami zabudowy.

Sypialnia i bezpieczne przesiadanie się z wózka

W sypialni należy pozostawić wystarczająco dużo miejsca obok łóżka, aby można było ustawić wózek w pozycji wygodnej do transferu. Znaczenie ma również wysokość materaca. Jeżeli łóżko jest znacznie wyższe lub niższe od siedziska wózka, przesiadanie może być trudniejsze.

Osobom wymagającym pomocy mogą przydać się poręcze przyłóżkowe, drabinki do podciągania lub specjalne łóżka rehabilitacyjne z regulacją wysokości. Przy większych trudnościach z transferem stosuje się także podnośniki pacjenta.

Najczęściej używane przedmioty – telefon, leki, lampkę czy pilot – warto umieścić w zasięgu ręki bez konieczności wychylania się z łóżka.

Kuchnia dostępna z poziomu wózka

Nie każda kuchnia musi być całkowicie przebudowana. Warto przede wszystkim przenieść często używane produkty i naczynia do łatwo dostępnych szuflad i niższych półek.

Problemem mogą być bardzo głębokie szafki górne oraz sprzęty wymagające sięgania wysoko. W zależności od stopnia samodzielności użytkownika można obniżyć część blatu roboczego lub pozostawić pod nim wolne miejsce umożliwiające podjazd wózkiem.

Przy gotowaniu szczególnie ważna jest stabilna pozycja oraz ograniczenie konieczności przenoszenia gorących naczyń na większą odległość. Często używany sprzęt najlepiej ustawić w jednym, łatwo dostępnym obszarze.

Odpowiednie ustawienie mebli

W pokoju dziennym warto zrezygnować z nadmiaru niewielkich stolików, kwietników i dekoracji stojących na podłodze. Przestrzeń powinna pozwalać na wygodne zawrócenie i podjazd do stołu, kanapy czy regału.

Stół powinien mieć wystarczającą przestrzeń pod blatem, aby można było podjechać pod niego kolanami. Włączniki światła, klamki i często używane gniazdka warto umieścić lub pozostawić w zasięgu osoby siedzącej.

Bezpieczeństwo podłogi i otoczenia

Podłoga powinna umożliwiać płynne poruszanie się wózkiem. Bardzo grube dywany mogą zwiększać opór, a luźne chodniki przesuwać się pod kołami. Należy również uważać na przewody elektryczne prowadzone przez przejścia.

Ważne jest dobre oświetlenie, szczególnie na trasie do łazienki i przy łóżku. Jeżeli osoba korzystająca z wózka porusza się samodzielnie także nocą, przydatne mogą być lampki uruchamiane czujnikiem ruchu.

Nie każdy dom wymaga pełnej przebudowy

Przystosowanie mieszkania warto rozpocząć od obserwacji codziennych trudności. Czasami usunięcie jednego progu, przestawienie szafki i zamontowanie poręczy daje większą poprawę niż kosztowny remont wykonany bez analizy potrzeb.

Jeżeli zmiany dotyczą osoby po urazie, udarze, amputacji albo z postępującymi ograniczeniami ruchowymi, pomocna może być konsultacja z fizjoterapeutą lub terapeutą zajęciowym. Specjalista może ocenić sposób wykonywania transferów i wskazać, które elementy wyposażenia rzeczywiście zwiększą samodzielność.

Jak przygotować dom dla osoby na wózku – najważniejsze zasady

Najważniejsze jest zapewnienie szerokich i wolnych przejść, ograniczenie progów, poprawa dostępności łazienki oraz stworzenie bezpiecznych warunków do przesiadania się pomiędzy wózkiem, łóżkiem i innymi siedziskami. Kuchnia i najczęściej używane wyposażenie powinny znajdować się w zasięgu osoby siedzącej.

Nie istnieje jeden uniwersalny projekt mieszkania dla użytkownika wózka. Najlepsze rozwiązania wynikają z jego sprawności, rodzaju wózka, możliwości samodzielnego transferu oraz warunków lokalowych. Dlatego dom warto dostosowywać przede wszystkim do rzeczywistych codziennych potrzeb.